From Sterwiki

thumb|360px|Baureihe 612 (Regio Swinger) - Deze afbeelding valt niet onder GNU-FDL

De kantelbaktrein is een trein met een techniek, waardoor de wagenbak in tegenovergestelde richting van de middelpuntvliedende kracht gekanteld wordt. Hierdoor kan de trein sneller door krappe bogen rijden.

Techniek

De kantelbaktechnologie kan onderverdeeld worden in actieve en passieve vorm. Bij de passieve kantelbaktechniek is het zwaartepunt van de trein verhoogd, waardoor de trein vanzelf gaat hellen. Bij de actieve kantelbaktechniek meten sensoren de middelpuntvliedende kracht waardoor hydraulische cilinders de trein kantelen.

De kantelbaktechnologie maakt het treinen mogelijk om net als berijders van motorfietsen 8° over te hellen. Daardoor gaat de trein de centrifugale kracht tegen waardoor de trein 30% sneller door de boog kan rijden. Door de kantelbaktechnologie worden de reistijd op bochtige trajecten aanmerkelijk verkort. Zo heeft de inzet van Baureihe 612 op het baanvak Chemnitz Hbf - Leipzig Hbf de reistijd met 30 minuten verkort (van 80 naar 50 minuten).

Een kantelbaktrein heeft als nadeel dat de reizigers een verhoogd risico op zeeziekte (of wagenziekte) hebben. Een onderzoeksteam heeft onderzocht dat 30% van de reizigers zich misselijk voelt doordat de horizon beweegt buiten het zicht van de reizigers.

Geschiedenis

Hoewel de kantelbaktrein in Duitsland is uitgevonden, is de treintype pas succesvol geworden in Italië met de invoering van de Pendolino.

Kantelbaktreinen in Europa

Alle genoemde treinen zijn treinen met een actieve kantelbakinrichting, tenzij anders vermeld.

Duitsland

In Duitsland wordt de kantelbaktrein vooral gebruikt als regionale trein van DB Regio. Deze heeft drie typen kantelbaktrein: BR (Baureihe) 610, 611 en 612 (Regio-Swinger).

DB Fernverkehr heeft een aantal ICE's met kantelbakinstallatie aangeschaft voor lange trajecten waar geen hogesnelheidslijn is. Er is zowel een elektrische variant, ICE-T, als een dieselvariant, ICE-TD. Deze laatste is echter buiten dienst genomen vanwege een groot aantal technische problemen. Op sommige lijnen zijn deze treinstellen vervangen door treinstellen BR 612, die beduidend minder comfort hebben dan de ICE's.

Frankrijk

De SNCF (Franse spoorwegen) hebben nog geen treinen met kantelbakinrichting. Wel zijn er proeven geweest met een TGV met kantelbakinstallatie, maar dit heeft nog niet geleid tot reguliere inzet.

Italië

In Italië rijden veel kantelbaktreinen voor lange afstanden, die daar Pendolino worden genoemd. De treinen rijden onder de merknaam Eurostar Italia, evenals de Italiaanse hogesnelheidstrein ETR.500. Ook rijden er Pendolino's naar Zwitserland en Duitsland onder de naam Cisalpino.

In diverse landen rijden van de Pendolino afgeleide treinen: Finland, Portugal, Slovenië, Spanje en Tsjechië.

Spanje

In Spanje rijden, naast de eerder genoemde Pendolino's, veel in Spanje gebouwde Talgo-treinen met een passieve kantelbakinstallatie (Talgo Pendular). Deze worden ook ingezet in internationale treinen naar Frankrijk en Zwitserland. Talgo's rijden ook in Duitsland, Kazachstan en de VS. Tenslotte hebben de Spaanse spoorwegen (RENFE) in 2004 een type dieseltreinstel met kantelbaktechniek gekocht voor regionale lijnen.

Scandinavië

In Zweden rijdt de succesvolle X2000 kantelbaktrein, die ook aan China verkocht is. Deze treinen rijden ook naar Denemarken en Noorwegen.

De Noorse spoorwegen hebben ook eigen kantelbaktreinen voor de lange afstanden gekocht (BM73), die rijden onder de namen Signatur en Agenda. Soortgelijke treinen worden door een private exploitant ingezet tussen Oslo en de luchthaven. Deze typen treinen werden echter geplaagd door technische storingen.

Voor de lijn naar het noorden van het land, Nordlandsbana, werden Talent-treinen gekocht met kantelbakinrichting. De Talent is een light train die vooral geschikt is voor korte afstanden. Voor de enorme afstanden in Noorwegen is deze trein voorzien van een comfortabeler interieur dan gebruikelijk. Desondanks heeft de inzet van deze treinen geleid tot een terugval in het aantal passagiers op de lijn.

In Finland worden treinen ingezet die zijn afgeleid van de Italiaanse Pendolino.

Verenigd Koninkrijk

Spoorwegmaatschappij Virgin Trains heeft twee type kantelbaktreinen: de Super Voyager en de Britse versie van de Pendolino. In de jaren zeventig en tachtig heeft British Rail geëxperimenteerd met de weinig succesvolle Advanced Passenger Train (APT).

Zwitserland

De SBB (Zwitserse staatsspoorwegen) hebben een eigen type kantelbaktrein ontwikkeld, de ICN (Intercity Neigezug). Ook deze werd door technische storingen geplaagd. Desondanks heeft de SBB er recentelijk een aantal nieuwe stellen van aangeschaft.

Zie ook

• verkanting

Categorie:Trein

de:Neigetechnik en:Tilting train fr:Train pendulaire ja:振り子式車両